Przez około 150 lat powiat gorlicki uznawany był za kolebkę przemysłu naftowego. Czy teraz stanie się kolebką geotermii? Szanse na pewno są.
Tak wynika z oceny specjalistów-naukowców przedstawionej podczas konferencji na temat potencjału i możliwości wykorzystania złóż geotermalnych znajdujących się na terenie powiatu gorlickiego. Konferencja oraz badania w tym zakresie zostały przeprowadzone z inicjatywy starosty Mirosława Wędrychowicza. W konferencji uczestniczyli naukowcy, samorządowcy, przedsiębiorcy z branży ciepłowniczej oraz wiele osób zainteresowanych tym tematem.
Starosta Mirosław Wędrychowicz przypomniał zebranym, iż ziemia gorlicka jest kolebką przemysłu naftowego. Stwierdzi, że „W latach 1870 – 1945 powstało około 2700 odwiertów, a po 45 r. kolejne 700. W 2002 roku było ich ponad 320. Wyeksploatowano około 3 mln t ropy i 13 złóż czarnego złota. Pozostały odwierty... Z dorobku minionych pokoleń, czyli właśnie z pozostałych do naszych czasów naftowych odwiertów, możemy skorzystać teraz my poprzez wydobywanie z nich wód termalnych. To może być nasze białe złoto. Optymizmem napawa fakt, że wykonany został pierwszy, poważny krok w zakresie rozpoznania zasobów wód geotermalnych w formie naukowego „Studium opłacalności ekonomicznej inwestycji związanej z pozyskaniem energii geotermalnej dla celów ciepłowniczych oraz rekreacyjnych”. Dzięki temu wiemy już, że są one bogate zarówno pod względem ilości jak i temperatury dochodzącej w niektórych odwiertach nawet do 100 st. C. Kolejny pozytywny aspekt, to możliwości, jakie stwarzają różnego typu programy na pozyskanie środków finansowych na specjalistyczne i pogłębione badania geologiczne. Będą one podstawą do dalszego procesu aplikowania, bądź przez samorządy bądź już przez przedsiębiorców, i realizowania konkretnych inwestycji.” Starosta wyraził zadowolenie z tak licznego udziału w konferencji i dużego zainteresowanie tematem geotermii przez przedsiębiorców oraz samorządy i osoby prywatne.
Najbardziej predysponowane w zakresie potencjału zasobów wód geotermalnych i możliwości ich wykorzystania są odwierty w rejonie Sękowej, Gorlic i Ropy. Na szczęście rejon Gorlic posiada otwory wiertnicze oraz ich precyzyjne dane techniczne, co jest unikatem w skali całej Polski – mówili podczas konferencji dr inż. Jaromir Probulski z PGNiG oraz mgr inż. Marek Hajto z AGH. Do badań wytypowano 8 odwiertów. Eksploatacja istniejących odwiertów wymaga sporych nakładów oraz kilku lat na pełne wdrożenie do realizacji. Pojawiają się jednak ciągle nowe technologie, które znacznie obniżają koszty nowych wierceń, czy też udrożnienia istniejących otworów naftowych. Koszty rekonstrukcji i adaptacji otworów „naftowych” w rejonie Gorlic do celów geotermalnych kształtują się w zakresie od ok. 4 mln zł za otwór o głębokości ok. 1100 m, do ponad 8 mln zł w przypadku rekonstrukcji otworu o głębokości ponad 5000 m p.p.t. Koszty nowoprojektowanego otworu geotermalnego o gł. 4000 m oszacowano na ok. 30 - 43 mln zł. Do tego należy oczywiście doliczyć wydatki na instalacje przesyłowe oraz ewentualne inwestycje np. o charakterze rekreacyjnym – informowali uczestników konferencji prelegenci.
W odniesieniu do poszczególnych gmin objętych badaniami wskazywali, że: ·- zagospodarowywanie ciepła wód geotermalnych w mieście Gorlice i gminie Sękowa jest opłacalne, pod warunkiem sfinansowania rekonstrukcji otworu, np. z dotacji lub innych bezzwrotnych środków; ·- zagospodarowywanie ciepła wód geotermalnych w gminie Ropa jest opłacalne, niezależnie od sposobu sfinansowania rekonstrukcji otworu, przy czym rekonstrukcja kapitałem własnym jest przedsięwzięciem na granicy opłacalności; ·- zagospodarowywanie ciepła wód geotermalnych w gminie Biecz jest nieopłacalne, niezależnie od sposobu sfinansowania rekonstrukcji otworu;
- koszty wykonania nowego otworu o gł. 4000 z p.p.t. w gminie Moszczenica są znaczne i wynoszą 34-43 mln zł, stąd opłacalność inwestycji wygląda mało perspektywicznie.
Nadzieję na urzeczywistnienie geotermalnych zamierzeń stwarzają także różnego typu programy. Mówił o nich podczas konferencji Piotr Jasion z Pracowni Projektowej Magnus Media z Krakowa. Wskazywał zwłaszcza na: Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2007-2013, Małopolski Regionalny Program Operacyjny czy też Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 2010 – 2012. Źródła te obejmują m.in. zadania z zakresu wykorzystania energii ze źródeł geotermalnych, w tym także budowę ciepłowni geotermalnych. Piotr Jasion szacuje, iż na początek potrzeba około 3 mln na pogłębione badania geologiczne, a następnie około 40 mln na realizację podstawowych inwestycji.
Wody termalne mogą mieć zastosowanie nie tylko w ciepłownictwie, ale również w balneologii, rekreacji i w agroturystyce – mówił podczas konferencji dr n. Med. Eugeniusz Muciek.
Mogą to być kąpiele lecznicze pomocne przy wielu schorzeniach, m.in. ortopedycznych, układu nerwowego i krążenia, nerwicach, nerwobólach. Szczególne właściwości lecznicze mają wody mineralne, w które obfituje przede wszystkim Wysowa, a także Wapienne.
Aspekty prawne związane z eksploatacją złóż geotermalnych przedstawiła Jadwiga Adamowska-Gajek – geolog powiatowy. Podkreśliła, że:
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze / Dz. U. z 2005 r., Nr 228, poz. 1947 ze zmianami / reguluje aspekty prawne dotyczące wykorzystania wód termalnych. Zgodnie z nią wody podziemne o temperaturze, co najmniej 200C na wypływie z ujęcia zaliczane są do wód termalnych i są kopalinami podstawowymi. W związku, z czym na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż wód termalnych oraz wydobywanie tych wód wymagane są koncesje, które udziela Minister Środowiska.
Podstawą udzielenia koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie wód termalnych jest wniosek koncesyjny wraz z wymaganymi załącznikami, sporządzony zgodnie z ustawą Prawo geologiczne i górnicze.
Wyniki prac geologicznych przedstawia się w dokumentacji hydrogeologicznej, którą przedkłada się Ministrowi Środowiska do przyjęcia bez zastrzeżeń.
W przypadku pozytywnych wyników badań hydrogeologicznych występuje się z wnioskiem, opracowanym zgodnie z przepisami ustawy Prawo geologiczne i górnicze, do Ministra Środowiska o udzielenie koncesji na wydobywanie wód termalnych.
Na podstawie warunków udzielonej koncesji oraz projektu zagospodarowania złoża opracowuje się plan ruchu zakładu górniczego, który zatwierdza Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego.
W związku z tym, że wody termalne są własności Skarbu Państwa, którego uprawnienia wykonuje Minister Środowiska, przedsiębiorca zobowiązany jest do uzyskania prawa użytkowania górniczego. Ustanowienie użytkowania górniczego następuje w drodze umowy, za wynagrodzeniem, pomiędzy właścicielem kopaliny a użytkownikiem złoża.
Działalność polegająca na poszukiwaniu i rozpoznawaniu wód termalnych oraz wydobywaniu wód termalnych zgodnie z ustawą z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, stanowią przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząca oddziaływać na środowisku, w związku, z czym wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowania. Szczegóły zawiera Ustawa Prawo geologiczne i górnicze oraz stosowne rozporządzenia Ministra Środowiska - KLIKNIJ I ZOBACZ
Konferencja miała na celu publiczną prezentację Studium opłacalności ekonomicznej inwestycji związanej z pozyskaniem energii geotermalnej dla celów ciepłowniczych oraz rekreacyjnych w powiecie gorlickim. Pokazała możliwości eksploatacyjne oraz źródła finansowania i aspekty prawne inwestycji związanych z wykorzystaniem wód termalnych. Temat z pewnością będzie kontynuowany, choć wymaga dużych nakładów finansowych oraz czasu na pełną realizację odczuwalną przez mieszkańców oraz turystów.
